Greinar

Grein eftir Jón Hákon Magnússon, sem birtist í Morgunblaðinu 2. febrúar 2006.

Það eru engin ný sannindi að ásjóna og ímynd er einhver dýrmætasta eign fyrirtækis, samtaka og opinberra aðila. Gott orðspor er á sama hátt verðmætasta eign einstaklings. Það tekur langan tíma að byggja upp sterka ásýnd en aðeins fáein augnablik að rústa henni. Hinn frægi Henry Ford, sem innleiddi fjöldaframleiðslu bíla, sagði eitt sinn: „Þú getur ekki byggt upp ásjónu á því sem þú ætlar að gera.“

Forsíða The Spectator frá 21. jan.

Í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins sl. sunnudag er rætt um það hversu illa stjórnvöld og fjármálastofnanir standa sig í að miðla jákvæðum fréttum og upplýsingum erlendis. Blaðið segir: „Menn hljóta að spyrja hvort ríkisstjórnin þurfi ekki að veita meiri upplýsingar og leggja ríkari áherslu á tengsl við erlenda greiningaraðila, fjárfesta og fjölmiðla, en nú er.“ Blaðið bætir við á öðrum stað greininni: „Stjórnvöldum hér hefur aldrei tekist sérlega vel upp í almannatengslum á erlendum vettvangi.“

Ég hef lengst af unnið við fjölmiðlun, almannatengsl og samskiptaráðgjöf og hefi lengi velt fyrir mér af hverju bankarnir, ríkið og aðilar fjármálamarkaðarins hafa ekki staðið sig betur en raun ber vitni á þessu sviði. Það er eins og upplýsinga- og almannatengslamálin séu afgangsstærð öfugt við það sem gerist erlendis.

Við látum nánast allt yfir okkur ganga. Það er dapurt að sjá t.d. hvernig danskir, sænskir og breskir miðlar geta sagt nánast hvað sem er um athafnalífið og fjárfestingarmál Íslendinga. Nánast ekkert heyrist um að reynt sé að snúa vörn í sókn til að koma réttum fréttum á framfæri og eyða gróusögum. Það er dapurt að sjá hvernig erlendir fjölmiðlamenn velta sér upp úr alls kyns endaleysum um íslenska fjármálalífið. Í grein sem Martin Van der Weyer ritar í breska blaðið The Spectator þann 21. jan. sl. segir hann m.a. að hin neikvæða túlkun sé að fjármagnið sem íslensku fjárfestarnir hafi á milli handanna  sé komi frá „vafasömum aðilum í Rússlandi“. Weyer segir samt að enn hafi „engar sannanir komið fram“ um að þetta sé rétt.

Þessi kjaftasaga hefur leikið Ísland illa í viðskiptamiðlum Evrópu.  Ég hef ekki, þrátt fyrir fyrirspurnir hér og erlendis, getað komið höndum yfir upplýsingar um hvort unnið hafa verið skipulega að leiðrétting þessa ranghermis sem og aðrar endaleysur sem birst hafa um íslensku útrásina og fjárfestingar bankanna víða um lönd. Það kann að vera að á einhverjum afmörkuðum svæðum séu ráðgjafarfyrirtæki notuð en það fer þá ekki hátt.

Íslensk fyrirtæki og hið opinbera eru langt á eftir grannríkjum okkar í almannatengslum, samskiptatækni nútímans  og skipulagðri upplýsingastarfssemi sem á ensku nefnist „public relations.“ Erlend fyrirtæki og bankar eru mjög meðvituð um hversu mikilvægt það er að stunda skipulögð almannatengsl og upplýsingamiðlun. Við getum tekið Alcoa Corp. sem gott dæmi en það notar nánast aldrei auglýsingar heldur leggur mikla áherslu á faglega vinnslu og dreifingu upplýsinga og frétta. Alcoa sparar hvorki fyrirhöfn né fjármagn í þeim efnum. Microsoft er annað dæmi um fyrirtæki sem eyðir litlu fé í auglýsingar en sparar ekki neitt þegar að almannatengslum kemur.

Erlendar ríkisstjórnir nota skipulega almannatengslafyrirtæki í borgum eins og London, Washington, New York, Beijing og víðar til að styrkja ásýnd lands síns eða ná til ákveðinna hópa eins og fjárfesta. Danmörk er í hópi landa sem verja mestu í slíkt í Bandaríkjunum. Nýverið gerði samstarfaðili KOM almannatengsla í Washington könnun meðal fjárfesta og verðbréfafyrirtækja í Washington og New York um hve mikið þessir aðilar vissu um íslenska fjármálamarkaðinn og fjárfestingamöguleika á Íslandi. Útkoman var sú að nánast enginn hafði minnstu hugmynd um íslenska markaðinn, fjárfestingarkosti eða annað í þeim dúr. Er ekki tímabært að leiðrétta þetta?

Ég hef oft spurt sjálfan mig afhverju ríkisstjórnin, bankarnir og önnur fjármálafyrirtæki leggist ekki á eitt og hefji skipulega almannatengsla-, kynningar- og fræðsluherferð í Bretlandi, Danmörku, Noregi og Svíþjóð til að styrkja ímynd og ásjónu Íslands, sem verðugs þátttakanda í athafna- og fjármálaheimi álfunnar. Við þurfum líka að bæta stöðuna í Washington og New York sem er þungamiðja fjármálalífs heimsins.

Það gengur ekki lengur að láta eins og ekkert sé í þessum efnum. Þeir fiska sem róa.