Greinar

Undanfarið hafa verið fluttar fréttir í fjölmiðlum af umfangsmikilli Íslandskynningu í Brussel í Belgíu undir heitinu "Iceland on the edge" sem á íslensku gæti útleggst sem "Ísland, alveg á mörkunum". Á sama tíma hefur heyrst að ríkisstjórnin hyggist leggja íslenskum bönkum og útrásarfyrirtækjum lið við að kynna ábyrgt íslenskt atvinnu- og fjármálalíf í útlöndum.

Titillinn á Íslandskynningunni í Belgíu er mjög í takt þær áherslur sem íslensk fyrirtæki, stofnanir og stjórnvöld hafa lagt í landkynningu síðustu ár. Með mátulegri einföldun má segja að Ísland hafi verið kynnt sem skrýtið land og Íslendingar sem villtir, agalausir víkingar. Lögð hefur verið áhersla á hrikalega og ógnvekjandi náttúru, brjálað næturlíf, framúrstefnulega tónlist, skrýtna siði og þjóðtrú svo eitthvað sé nefnt. Þetta er ímynd sem flestir Íslendingar, þar með taldir svonefndir útrásarvíkingar, eru sáttir við og taka sinn þátt í að efla.

Það er því ákveðinn tvískinnungur falinn í því að Íslendingar verði reiðir og sárir yfir neikvæðum skrifum erlendra fjölmiðla og greiningaraðila um íslenskt efnahagslíf. Meginþemað í mörgum þeim skrifum sýnir einmitt að markaðssetning Íslendinga á þeirri ímynd sem þeir hafa sjálfir kosið, hefur heppnast. Það er ekki nema eðlilegt að erlendum blaðamönnum finnist ótrúverðugt að traust og ábyrg fjármálafyrirtæki geti komið frá þessu skrýtna landi við jaðar hins byggilega heims, þar sem goshverir eru við hvert fótmál, allir trúa á álfa og tröll, snæða kæstan háharl í flest mál og hlusta á Björk og Sigurrós.

Íslenskt nútímasamfélag hefur upp á margt að bjóða. Væri ekki nær að kynna Ísland sem eitt nútímalegasta land Evrópu? Selja ferðamönnum menningarlífið, matarmenninguna, stemminguna og "kósýheitin", auk auðvelds aðgengis að fallegri náttúru? Viðskiptalífið hefur margar sögur að segja til að styrkja slíka ímynd. Það þarf til dæmis að segja söguna af íslenska lífeyrissjóðakerfinu aftur og aftur, enda er þar að finna mikið af því fjármagni sem erlendir aðilar spyrja gjarna hvaðan komi. Við þurfum að koma því á framfæri að Íslendingum hafi tekist að byggja hér upp norrænt velferðarkerfi með mun sveigjanlegri vinnumarkaði en víðast hvar annars staðar í Norður-Evrópu. Notkun okkar á umhverfisvænni orku við uppbyggingu stóriðju er áhugaverð saga. Kvótakerfið okkar og hvernig það hefur leitt til þess að hér er starfa öflug sjávarútvegsfyrirtæki án ríkisstyrkja er ein saga. Við þurfum að kynna fjölbreytta menntun og reynslu Íslendinga og þá meðal annars hvernig samfélagið hefur notið góðs af framhaldsnámi Íslendinga í háskólum erlendis sem hafa snúið aftur heim að námi loknu með verðmæta reynslu í farteskinu. Við getum talað um einstakt feðraorlof, myntlaust samfélag, heiðarlega viðskiptahætti, rafræna stjórnsýslu og fjölmarga aðra góða og nútímalega hluti sem Ísland stendur fyrir í dag.

Íslensk stjórnvöld og atvinnulíf þurfa að taka höndum saman með fagaðilum í almannatengslamálum hér heima og erlendis og marka skýra stefnu í ímyndarmálum Íslands sem tekur mið af íslenskum tuttugustu og fyrstu aldar raunveruleika og hefur hagsmuni íslensks atvinnulífs að leiðarljósi.

Eiríkur Sigurðsson, ráðgjafi hjá KOM almannatengslum.

Greinin birtist í Viðskiptablaðinu, 20. febrúar 2008.