Greinar

Það hefur verið dapurt að horfa upp á hversu forráðmenn ýmissa fyrirtækja hafa komið illa fyrir í fjölmiðlum að undanförnu þegar þeir hafa gert grein fyrir því hvers vegna erfiðlega gangi í rekstrinum. Þeir hafa lent í vörn og þurft að klóra sig út úr vandræðum eftir eðlilegar spurningar fréttamanna. Á undanförnum velgengisárum voru samskiptin við fjölmiðla auðveldari. Nú eru nýir tímar runnir upp. Það er eins og athafnamenn hafi ekki vitað að eftir skyn kemur oftast skúr.

Það er ómetanlegt tækifæri að komast í fjölmiðlaviðtal til að gera málefnum fyrirtækisins og rekstrarhorfum þess góð skil. En þá verða menn að vera vel undirbúnir. Það er ekki vænlegt til árangurs treysta á guð og lukkuna og láta undirbúning lönd og leið. Ég tala nú ekki um ef reynt er fegra staðreyndir með hálfsannleika. Þá hefur viðtalið oftast skaðleg áhrif á ímynd viðkomandi og ásjónu fyrirtækisins.

Nýjasta dæmið var viðtal við Jón Ásgeir Jóhannesson, stjórnarformaður Baugs, sem býr yfir mikill fjölmiðlareynslu.  Í viðtalinu tókst honum að orða svar sitt um stöðu bankanna það illa að menn skildu það sem svo að þrír stærstu bankar landsins gætu orðið gjaldþrota.  Ímyndartjónið var mikið, bæði innanlands og utan. Leiðrétting var birt degi síðar en fréttin var farin í loftið og skaðinn skeður. Jón Ásgeir, sem hefur ráðgjafa í almannatenglsum bæði hér og í Bretlandi, hefði átt vita að hann þyrfti að móta svörin sín fyrirfram til þess að þau skiluðu sér rétt og skýr í viðtalinu. Það er samskiptatækni sem nútíma stjórnendur þurfa að tileinka sér.

Fyrir skömmu birtist ítarlegt viðtal við fyrrum forstjóra FL Group í Morgunblaðinu, eftir að hann tók pokann sinn. Það eina sem menn muna úr því viðtali var að forstjórinn fyrrverandi kvartaði undan því að hann hefði verið illa launaður miðað við hina „stór-forstjórana". Tækifærið til að skýra slæma stöðu fyrirtækisins fór fyrir lítið. Sömu sögu má segja um fráfarandi forstjóra Icelandair sem lét hafa sig í Kastljósviðtal. Það sást glöggt að hann var illa undirbúinn og það má spyrja af hverju hann lét hafa sig í sjónvarpsviðtal á annað borð þessum tímapunkti.

Annað dæmi um skelfileg mistök á þessu sviði var illa skipulagður blaðamannafundur fyrir Vilhjálm Þ. Vilhjálmsson í Valhöll nýverið. Sá fréttamannafundur verður skólabókardæmi til framtíðar um það hvernig hægt er að eyðileggja ímynd og ásjónu á augnabliki.

Það eru engin ný vísindi að í sjónvarpi fá viðmælendur oft aðeins fáeinar sekúndur til að koma máli sínu til skila. Það er óendanlega dýrmætur tími sem auðvelt er að eyðileggja ef undirbúningur er lítill sem engin. Það er líka þekkt staðreynd að í ljósvakaviðtölum eru viðmælendur heppnir ef þeir koma að 2-3 aðalatriðum. Þá er líka eins gott að vita nákvæmlega hverju þarf að koma á framfæri.

Margir forstöðumenn fyrirtækja og stofnana hafa þegar lært hversu mikilvægt það er að undirbúa sig vel fyrir mikilvægt fjölmiðaviðtal.  Þeir velta fyrir sér öllum hugsanlegum spurningum og hvernig best er að svara þeim svo réttar upplýsingar komist til skila. Ýmsir nýta sér möguleika á að æfa sig fyrir framan myndbandsvél með spyrli til þess að ná tökum á aðalatriðum og helstu staðreyndum sem þeir verða að greina frá. Oft eru búnir til listar með spurningum og svörum yfir allt það sem hugsanlega gæti borið á góma í viðtalinu.  Fyrir skömmu heyrði ég Heiðar Má Sigurðsson í ljósvakaviðtali í útvarpi um afkomu Kaupþings og það var auðheyrt að hann hafði „lært" heima og var með öll svör og tölulegar upplýsingar á hreinu. Sigurjón Þ. Árnason, Landsbankastjóri, komst einnig vel frá kynningu síðustu á afkomutölum bankans.

Fyrir nokkrum árum tók ég þátt í að leysa krísumál í alvarlegu  og umfangsmiklu fjárdráttarmáli. Í því tilfelli voru samdar 120 spurningar, góðar og vondar, um málavöxtu og þeim öllum svarað. Í viðtölum við fjölmiðla kom því engin spurning forstjóranum á óvart og fjölmiðlaumræðan tók stuttan tíma vegna þess að fréttamenn fengu tæmandi svör við öllum sínum spurningum.

Krafa nútímans er að forráðamenn fyrirtækja og stofnana kunni að nýta sér nýjustu aðferðafræðina í samskiptatækni og fjölmiðlun. Bandarískir stjórnendur segja að kynningarmál og almannatengsl séu viðvarandi forgangsverkefni. Sérstaklega er mikilvægt að stjórnendur fyrirtækja á hlutabréfamarkaði „læri heima" þegar að samskipta- og fjölmiðlamálum kemur. Fjölmiðlaflóran og hraði upplýsingastreymis er slíkur í nútímanum að lífsnauðsynlegt er fyrir stjórnendur að kunna að nýta sér samskiptatæknina og  fjölmiðlaráðgjafa til að stand vörð um ímynd fyrirtækisins og tryggja að umfjöllun um fyrirtækið og starfssemi þess sé rétt og sönn. Það ber að varast að reyna að stytta sér leið í fjölmiðlasamskiptum, slíkt getur haft ófyrirsjánlegar afleiðingar.

Jón Hákon Magnússon, framkvæmdastjóri KOM almannatengsla.

Greinin birtist í 24 stundum 22. febrúar 2008.