Greinar

Ríkisstjórn Íslands hefur lítið lært af slæmri reynslu af eigin kynningarmálum innanlands og erlendis unanfarna mánuði. Þegar litið er út fyrir landsteinana má benda a.m.k. 8 mánuði aftur í tímann; til marsmánaðar á þessu ári, þegar utanríkisráðherra hélt fund um íslensk efnahagsmál í Kaupmannahöfn. Danskir fjölmiðlar mættu ekki ef undan er skilin ein sjónvarpsstöð. Þeir, sem alla jafna vöktuðu hvert fótmál Íslendinga, svo sem Börsen og Berlingske, mættu ekki og fjölluðu ekkert um fundinn. Svipuð urðu örlög fundar forsætisráðherra skömmu síðar í New York.

Hvað hafa yfirvöld lært á þeim átta mánuðum sem liðnir eru frá Kaupmannahafnarfundinum? Hafa þau hlustað á fagaðila í almannatengslum sem bent hafa á að viðfangsefnið þurfi að taka faglegum tökum í samræmi við viðurkennda alþjóðlega aðferðafræði? Vettvangurinn er ekki síst í útlöndum, þar sem almenningur er í uppnámi og ríkisstjórnin í fyrirfram töpuðu stríði við yfirvöld. Hefur ríkisstjórnin leitað sér ráðgjafar og falið færustu PR-sérfræðingum, sem gjörþekkja aðstæður á hverjum stað, að halda uppi vörnum fyrir málstað Íslands þar sem tjónið er mest, svo sem í Danmörku, Bretlandi og Hollandi og jafnvel Þýskalandi? Nei, þess sjást ekki merki. Þó eru hæg heimatökin því mörg íslensku almannatengslafyrirtækjanna eru í nánum og daglegum samskiptum við samstarfsfyrirtæki sín í öðrum löndum, þar með talið þeim sem hér hafa verið nefnd.

Kostnaður?
Hver er ástæðan? Telur ríkisstjórnin kostnaðinn af faglegum almannatengslum of mikinn? Er kostnaðurinn meiri en sem nemur verðmæti ímyndar Íslands, sem sumir telja að hafi nú þegar verið sturtað í klósettið? Eða stendur ríkisstjórnin í þeirri trú að hún geti vel sinnt verkefninu sjálf með því að „mynda samstarfshóp ýmissa fjölmiðlafulltrúa ráðherra og fleiri góðra manna til að fylgjast með því hvernig fjallað er um Ísland í erlendum fjölmiðlum og hvernig rétt sé að bregðast við því," svo vitnað sé til ummæla nýráðins embættismanns í viðskiptaráðuneytinu í viðtali í október?

Öflug almannatengslaherferð
Einn fjölmargra sem bent hafa á mikilvægi þess að fylgja ráðstöfunum ríkisstjórnarinnar eftir með „öflugri almannatengslaherferð" er alþjóðlegi ráðgjafinn Daniel Levin, sem veitt hefur stjórnvöldum margra ríkja ráðgjöf, sem lent hafa í efnahagsþrengingum. Erindi Íslands við almenning, ekki síst sparifjáreigendur erlendis, sem óttast að hafa tapað öllu sínu á viðskiptum við íslensku bankana, er brýnt og í raun lykillinn að endurreisn ímyndar landsins gagnvart umheiminum.

Viðleitni borgaranna
Ýmsir aðilar hér á landi og erlendis hafa brugðist við af skyldurækni og beinlínis tekið að sér það hlutverk ríkisstjórnarinnar að halda uppi vörnum fyrir Ísland. Þeirra á meðal eru námsmenn og háskólakennarar, sem veitt hafa viðtöl og skrifað greinar í blöð til að útskýra málstaðinn. En þetta er alls ekki nóg. Til að ná árangri þarf samstarf við almannatengslafyrirtæki hér á landi og erlendis sem móta hernaðaráætlun í því skyni að ná eyrum almennings. Lausnin er ekki handahófskenndar fréttatilkynningar, sem sendar er guð má vita hvert. Fréttatilkynningar eru bara einn þáttur í heildstæðri aðgerðaáætlun, sem sendar eru samkvæmt mótaðri aðferðaáætlun almannatengslafyrirtækja eftir ákveðnum leiðum til fyrirfram ákveðinna markhópa.

Merkið „Ísland"
Úr öllum áttum er hrópað á ríkisstjórnina að leita sér alþjóðlegrar aðstoðar á sviði almannatengsla. Trúverðugleiki íslensku þjóðarinnar og íslenskra fyrirtækja, sem byggja afkomu sína á viðskiptum við útlönd, er að veði. Þjóðin þarf að endurheimtu virðingu sína eins og Vigdís Finnbogadóttir fyrrverandi forseti sagði nýlega í viðtali við spænska dagblaðið El País. Meðan ekkert er gert verður merkið „Ísland" minna og minna virði í augum útlendinga. Það snýst í andhverfu sína, verður skammaryrði eða í besta falli aðhlátursefni sem knýja mun Íslendinga til að þykjast vera frá Nýja Sjálandi verði þeir spurðir um þjóðernið í útlöndum. Á sama tíma munu íslensk fyrirtæki þurfa að verja ómældum tíma og kostnaði í að sannfæra samstarfsaðila sína erlendis um að þeir séu traustsins verðir.

Þessi grein Bolla Valgarðssonar ráðgjafa hjá KOM birtist í Morgunblaðinu sunnudaginn 23. nóvember 2008.