Greinar

   Farsíminn er öflugt
   margmiðlunartæki.

Fjölmiðlar og fjölmiðlun eru nú í miðri samskipta- og upplýsingabyltingu, sem mun breyta samskiptum mannkynsins um alla framtíð. Það má í raun líkja tæknibyltingunni nú við fyrstu prentvél Gutenbergs sem gjörbreytti á sínum tíma prentun bókarinnar. Í kjölfarið varð bókin á skömmum tíma almenningseign og upplýsingar urðu mun aðgengilegri en áður. Það sem hefur verið að gerast með tilkomu stafrænnar upplýsingamiðlunar er að samskiptatæknin hefur gjörbreytt upplýsingadreifingu heimsbyggðarinnar. Byltingunni er fjarri því lokið og má búast við miklum sviptingum í dreifingu frétta, fræðsluefnis og upplýsinga í náinni framtíð.

Liðin tíð

Það er ekki langt síðan dagblöð, útvarp og sjónvarp dugðu til að koma fréttum og upplýsingum til almennings. Það er liðin tíð, sem kemur aldrei aftur. Prentmiðlar eru á undanhaldi í hinum vestræna heimi og ýmsir fjölmiðlafræðingar spá því að dagblöð hverfi af sjónarsviðinu innan aldarfjórðungs. Í þessum töluðu orðum er bandaríska dagblaðið The Boston Globe á barmi gjaldþrots, en blaðið er 14. stærsta blað landsins og rekur sögu sína allt aftur til 1872.

Það er liðin tíð að allir sitji við útvarpstækið eða fyrir framan sjónvarp til að horfa á fréttir. Fjöldi fólks sækir nú það efni sem það sjálft velur inn á vefmiðla á þeim tíma sem því hentar hverju sinni. Fjöldi manns hefur tekið iPod í þjónustu sína til að hlusta eða horfa á efni sem því finnst áhugavert. Nú hlaða menn á spilarana uppáhaldstónlistinni, kvikmyndunum, hljóðbókunum og jafnvel umræðuþáttum og öðru efni. Farsími er nú miklu meira en bara talsími. Hann er að breytast í sjónvarp og móttökutæki fyrir valdar og sérhæfðar fréttir úr fjölmiðlum í áskrift. Hann gegnir einnig orðið mikilvægu hlutverki við myndaöflun fjölmiðla. SMS-símatækni er nú notuð í sívirkari mæli til boðskipta. Barack Obama tilkynnti t.a.m. forsetaframboð sitt með því að senda samtímis SMS-tilkynningu til hundraða þúsunda flokksmanna Demókrataflokksins.

Vefmiðlar treysta stöðu sína

Vefmiðlar treysta sífellt betur og betur stöðu sína í heimi fjölmiðla enda sækja æ fleiri fréttir þangað frekar en til annarra miðla, blaða, útvarps eða sjónvarps. Sífellt færri í hópi 35 ára og yngri gerast áskrifendur hjá prentmiðlum. Í stað þess fer unga fólkið oft á dag inn á vefmiðlana til að nálgast það fréttaefni sem það hefur áhuga á. Bloggið hefur í auknum mæli komið í stað umræðna í gömlu miðlunum og manna á meðal. Nútímafólk kann að afla sér frétta og upplýsinga með aðstoð rafrænu miðlanna, t.d. Google, YouTube, Yahoo eða Wikipedia. Ekki má gleyma Fésbókinni (Facebook), sem orðin er ein öflugasta samskiptaveita heimsins og þar eru íslenskir notendur að sjálfsögðu fremstir í flokki. Eitt öflugasta samskiptatækið nú á tímum er lófatölvan, t.d. Blackberry sem Obama er frægur fyrir að sleppa ekki úr hendi sér.

Heimasíður eru jafn mikilvægar nú og þær voru upphaflega. Vefurinn er víða illa nýttur upplýsingamiðill hjá fyrirtækjum, stofnunum og samtökum vegna áhersluleysis, sem birtist í gömlum og jafnvel úreltum upplýsingum.

Flóknari samskipti

Þessar miklu tækniframfarir í samskiptum heimsbyggðarinnar gera samskipti og almannatengsl mun flóknari en þau voru fyrir. Mun flóknara er nú að ná sambandi við nærsamfélagið en áður var. Það er ekki lengur nóg að fá birta frétt eða auglýsingu í hefðbundnum miðlum sé meginmarkhópurinn t.d. 30 ára og yngri. Of mörg íslensk fyrirtæki og stofnanir flaska á þessu. Allt of mörg þeirra hafa ekki sett sig inn í nýja samskiptamöguleika eða hvernig best er að nýta boðmiðlunina og samskiptatæknina sem nú er í boði. Fyrirtæki sem ekki ná tökum á þeirri fjölbreyttu samskiptatækni sem mismunandi hópar nýta sér verða undir í almannatengslum og samkeppni.

Það vakti athygli mína í nýafstaðinni kosningabaráttu hversu skammt íslenskir flokkar eru komnir í nútíma samskiptatækni. Að mestu leyti notast þeir enn við gömlu aðferðirnar í samskiptum við flokksmenn og kjósendur. Flokkarnir virðast ekki hafa lagað sig að breyttu samskiptaumhverfi með því að tileinka sér hinar nýju aðferðir í samskiptum við samherja sína.

Þessi grein Jóns Hákonar Magnússonar birtist í Fréttablaðinu 8. maí 2009.