Greinar

  Frá blaðamannafundi
  forsætsráðherra.

Hún var merkileg fyrirsögnin á visir.is um blaðamannafund sem Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra hélt með erlendu fjölmiðlafólki í Þjóðmenningarhúsinu síðastliðinn kosningadag. Á fundinum svaraði Jóhanna blaðamönnum á íslensku en túlkur þýddi svör hennar á ensku. Þessu eigum við ekki að venjast og visir.is fjallaði um fundinn undir fyrirsögninni „Jóhanna þurfti túlk". Fyrir fundinn hafði komið upp umræða í fjölmiðlum þar sem ótvírætt var gefið í skyn að ófullnægjandi tungumálakunnátta forsætisráðherra kæmi í veg fyrir eðlileg samskipti hennar við fulltrúa erlendra fjölmiðla. En tungumálakunnátta Jóhönnu er algert aukaatriði í þessu máli, eins og komið verður að síðar.

Áfallið sem þjóðin varð fyrir í kjölfar bankahrunsins er eitthvert það alvarlegasta sem yfir okkur hefur hefur dunið og viðbrögð stjórnvalda á margan hátt sorgleg. Grundvallarregla áfallastjórnunar er að bregðast sem fyrst við með fumlausum viðbrögðum. Þegar áfall dynur yfir höfum við í raun og veru sárafáa valkosti og þurfum að taka ákvarðanir mjög skjótt. Aðgerðaleysi leiðir af sér margvíslegar óæskilegar aukaverkanir. Eitt af því fyrsta sem við þurfum að gera er að upplýsa ólíka hagsmunahópa með ólíkar þarfir á sem skemmstum tíma. Einfaldasta leiðin er að gera það í gegnum fjölmiðla.

Markmiðið á alltaf að vera að draga eins og kostur er úr þeim ímyndarskaða sem áfallið getur valdið. Liður í því er meðal annars að tryggja að fjölmiðlar, hagsmunahópar og almenningur fái ávallt réttar upplýsingar. Með því móti er komið í veg fyrir margvíslegar getgátur og vangaveltur sem sjaldnast eru réttar og um leið er komið í veg fyrir ranga og skaðlega umfjöllun í fjölmiðlum og kjaftasögur eru kæfðar í fæðingu.

Nútímafjölmiðlun er afskaplega hröð og hún er ágeng. Fjölmiðlar þurfa stöðugt fréttir og þeir hafa enga biðlund í stórum málum. Fjölmiðlun samtímans byggir ekki á afmörkuðum fréttatímum eins og áður var. Með tilkomu öflugra netmiðla má með sanni segja að lífið sé einn allsherjar fréttatími. Það getur því verið erfitt að leiðrétta ranghermi eða orð sem sögð eru í hálfkæringi, því ekki þurfa að líða nema fáeinar mínútur frá því ummæli falla þar til þau birtast í fjölmiðlum innanlands sem og erlendis, eins og dæmin sanna. Það er erfitt að leiðrétta frétt sem lifir sjálfstæðu lífi í flóknum fjölmiðlaheimi.

Það er því deginum ljósara að upplýsingamiðlunin þarf að vera hnitmiðuð og hreinskiptin til þess að snúa vörn í sókn og hefja ímyndarlega uppbyggingu eftir að áfallið dynir yfir. Þær upplýsingar sem við látum frá okkur fara þurfa að vera sannar og framsetningin skýr þannig að ekki sé unnt að misskilja orð okkar eða draga af þeim rangar ályktanir.

Það má því hrósa Jóhönnu Sigurðardóttur fyrir að nýta sér túlk til þess að upplýsingar hennar og áherslur komist óbrenglaðar til skila til þeirra sem þurfa á upplýsingunum að halda hvort sem þeir búa hérlendis eða erlendis. Kannski hefðu aðrir ráðherrar átt að kalla til túlka á fyrri stigum kreppunnar. Vonandi læra menn af þessu góða fordæmi forsætisráðherra.

Þessi grein Þorsteins G. Gunnarssonar, ráðgjafa hjá KOM, birtist í Morgunblaðinu 16. maí 2009.