Greinar

Eitt af markmiðum ríkisstjórnarinnar er að hamla gegn kaupum hins opinbera (stjórnarráðsins) á aðkeyptri ráðgjafaþjónustu. Stjórnarsáttmálinn kveður beinlínis á um það. Í kjölfar kaupa heilbrigðisráðuneytisins á sérfræðiráðgjöf í tíð Guðlaugs Þórs Þórðarssonar lýsti eftirmaður hans því yfir, Ögmundur Jónasson, hvort ekki væri nær að ráða frekar fólk til þessara starfa, væri ráðuneytið undirmannað á þessum sviðum. Um var að ræða kaup á ýmissi sérfræðiþjónustu fyrir 24 milljónir króna, sem deildust á 9 fyrirtæki á 20 mánuðum. Ríkjandi sjónarmið af þessu tagi skýra án efa ástæðu þess að opinberum starfsmönnum hefur fjölgað um rúman helming á sl. 10 árum á sama tíma og fjölgunin hefur verið í kringum 12 prósent í einkarekstri.  Það fjölgar stöðugt á ríkisjötunni.

En Nota Bene, þegar stefnan var mörkuð þá hlýtur ríkisvaldið að hafa átt við höft á kaupum á innlendri sérfræðiþjónustu því ekki á það við um hina erlendu eins og dæmin sanna því frá útlöndum streyma reikningarnir með 6 stafa tölunum. Nægir að nefna nýlegt dæmið í því sambandi, 25 milljón króna reikninginn frá bresku lögmannsstofunni Mishchon de Reya vegna greinargerðar fyrir Alþingi, sem unnin var skömmu fyrir jól og flestir miðlar hafa greint frá. Enda þótt reikningurinn sá væri tífalt hærri en búist var við hafði verið ráðgert að greiða 2,5 mkr. fyrir vinnuna.

Hér á landi sinna fleiri þúsund manns sérfræðiþjónustu af ýmsu tagi. Þetta eru m.a. arkitektar, verkfræðingar, auglýsingagerðarfólk, almannatenglar, hagfræðingar, lögfræðingar, endurskoðendur, starfsfólk vinnumiðlana, skipulagsfræðingar, tæknifræðingar, fjármálaráðgjafar, vinnusálfræðingar, ljósmyndarar, rekstrarfræðingar og svona mætti lengi telja. Þessir sérfræðingar sinna nauðsynlegri þjónustu, bæði við einkageirann og þann opinbera. Fjöldi sérfræðinga í þessum atvinnugreinum er nú atvinnulaus, í sumum tilfellum vegna andstöðu við kaup hins opinbera á innlendri þjónustu, svo furðulegt sem það nú er.

Samkvæmt þeim sjónarmiðum sem nú eru ríkjandi við stjórnvölinn er þjóðfélagslega hagkvæmara að sem flestir innlendir sérfræðingar séu opinberir starfsmenn því „kenningin" gengur út á að með því að sporna gegn kaupum á utanaðkomandi sérfræðiþjónustu megi „spara í ríkisrekstrinum". Staðreyndin er hins vegar að sú leið er margfalt dýrari heldur en útvistun verkefna. Þess vegna m.a. eru kaup á sérfræðiþjónustu eðlilegur hluti nútímarekstrar, þar sem mat á kostnaði er lagt til grundvallar.

Afstaða ríkisstjórnarinnar í þessum efnum er vægast sagt andþjóðfélagsleg. Það er löngu tímabært að við Íslendingar temjum okkur breytt viðhorf á þessu sviði. Þetta á ekki síst við nú, þegar hart er í ári og finna þarf nýjar leiðir til sparnaðar og atvinnusköpunar. Þar vantar mikið upp á.

Þessi grein eftir Bolla R. Valgarðsson og Jón Hákon Magnússon,
ráðgjafa hjá KOM almannatengslum, birtist í Morgunblaðinu föstudaginn 19. mars 2010.